Eğitim Eğitim-Öğretim Farmakoloji

Absorbsiyonu Belirleyen Faktörler Nelerdir?

Absorbsiyonu Belirleyen Faktörler

A.İlaç Molekülünün Fizikokimyasal Özellikleri

  1. Farmasötik şekil ve çözücü
    • Tablet,draje gibi katı farmasötük şekildeki ilaçların absorbsiyonundan önce bunların ilk olarak parçalanması (disintegresyan) ve daha sonrada bu parçaların mide ve barsak sıvılarında çözünmesi (dissolüyon) gereklidir.
    • Absorbsiyon hızı açısından Çözelti>Emülsiyon>Süspansiyon>Kapsül>Tablet
    • Bazen bir ilacın absorbsiyonuna yavaşlatıp etki süresini uzatmak için,kullanılan çözücüler yardımı ile,suda çözünen ilaçlar suda çözünmeyen esterleri haine getirilir.(benzatin,pensilin gibi)
  2. Molekül büyüklüğü
    • Molekül büyüklüğü artıkça absorbsiyon yavaşlar
  3. Konsantrasyon : İlacın uygulandığı yerdeki konsantrasyonu veya membranlar arası konsantrasyon farkı yüksek olursa ,absorbsiyonu genellikle daha hızlı olur.
  4. İlacın farmakolojik özelliği : bazı ilaçların farmakolojik özellikleri emilim hızını etkileyebilir.Örneğin vazokonstriktör ilaçlar uygulandıkları yerden geçen kan akımını azaltarak kendi absorsiyonlarını azaltırlar.
  5. Liyofilite : Bir ilacın hücre membranının lipid ortamında çözünme eğiliminin ölçüsü lipid/su partisyon(dağılım) katsayısı olarak ifade edilir.Bu katsayı ne kadar büyükse hücre membranından absorbsiyon hızı o kadar fazladır,çünkü lipidde çözünürlük o kadar artmıştır.
    • Farmakolojik açıdan maddeler lipofilik ve hidrofilik olmak üzere ikiye ayrılır.Lipofilik maddeler yağda,hidrofilik olanlar ise suda yüksek oranda çözünür.
  6. İyonizasyon : Asidik ilaçlar ortama hidrojen iyonu vererek,bazik ilaçlar ise ortamdan hidrojen iyonu alarak iyonize olurlar.Asidik ilaçlar asidik ortamda,bazik ilaçlar bazik ortamda non-iyonize haldedirler yani absorsiyonları daha fazladır,çünkü iyonize oldukça membranları geçemezler.

B.İlacın Veriliş Yeri İle İlgili Biyolojik Faktörler

  1. İlacın verildiği doku içinden geçen kan akımının hızı;Kan akımının azalmasına neden olan durumlarda (şok,hipotansiyon,konjestif kalp yetmezliği,lokal anesteziklerin adrenalinle kombinasyonu,miksödem ve arter tıkanıkları gibi) absorbsiyon hızı azalır.
  2. Absorbe eden yüzeyin genişliği ve geçirgenliği : İlaç ne kadar geniş bir yüzeye uygulanmışsa,absorbsiyonu da o kadar hızlı olur.
  3. İlacı absorbsiyon alanı ile temas süresi : Mide boşalmasını geciktiren durumlar(atropin) ilaç absorbsiyonu hızlandırabilir.Mide boşalmasını hızlandıran ilaçlar(metoklopramid) ise absorbsiyonu hızlandırabilir.Diyare durumunda ilacın barsak duvarı ile temas süresi kısaldığı için absorbsiyonun azalması beklenir.Konstipasyonun ise absorbsiyon üzerinde hem arttrıcı hem azaltıcı etkileri vardır.

C.Mide Boşalma Hızındaki Değişikler

İyon Tuzağı

  • Pasif difüzyona uygun bir membranla ayrılmış iki kompartımanda eğer pH farkı varsa,bu farka bağlı olarak ilaçlar daha fazla iyonize olmasına uygun olan kompartımından toplanma eğilimindedirler.İyonize oldukça lipid membranları geçemeyecekleri için,bulundukları kompartımında “tuzaklandıkları” söylenebilir.Bu olaya iyon tuzağı denir.
  • İyon tuzağından en fazla faydanılan durum ilaç zehirlenmeleridir.Örneğin asit bir madde ile zehirlenmede idrar alkali yapılır.Böylelikle tübüler sistemde asit maddenin iyonizasyonu artırılmış olur.Yani asit madde tübüler sistemde hidrofilik olarak bulunur.Hidrofilik olduğu için de vücuda reabsorbe edilemez ve idrarla vücuttan atılır.

D.Barsak Motilitesinin değişmesi : Diyarede absorbsiyon mikrarı azalır.

E.Gıda-İlaç Etkileşimi : Absorbsiyon oranından çok absorbsiyon hızını değiştirir ve özelikle tek doz ilaç kullanımında önemlidir.(etkili konsantrasyonu ulaşma bakımından).

F.Hastalıklar : Malabsorbsiyon,gastrektomi,barsak rezeksiyonu gibi

Benzer Yazılar

Tanzimat Edebiyatında Edebi Gelişmeler

HayataRehber

Erasmus + ve Tarihçesi

HayataRehber

Okullar ne zaman açılacak? 2017-2018 eğitim öğretim yılı çalışma takvimi belirlendi mi?

HayataRehber

Bir Yorum Yazın

Bu web sitesi, deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanır. Bununla ilgili iyi olduğunuzu kabul edeceğiz, ancak isterseniz dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz. Kabul Et! Daha Fazlası

×
Göster
×
Göster
×
Göster
Göster
×
Göster