Kulak

Vestibuler Nöroepitelin Fizyolojisi

Vestibuler Nöroepitelin Fizyolojisi

Eğer kupula ve otolitik zar hareket eder ve böylece tüy hücrelerinin üzerindeki sterosilyalar kinosilyuma doğru eğilirse, duyu hücresi depolarize olur (yani zar potansiyeli daha az negatif olur). Depolarizasyon, afferent sinir sonlanmalarına doğru serbestleşen nörotransmitter miktarını ve böylece nöral boşalım hızını artırır. Diğer taraftan, eğer sterosilya kinosilyumdan uzaklaşacak şekilde eğilirse hücrenin zar potansiyeli artacaktır yani çok daha negatif başka bir ifadeyle hiperpolarize hale gelecektir. Bunun sonucunda afferent sinirlerin boşalım hızında azalma meydana gelecektir. Kupula veya otolitik zarın bir doğrultudaki hareketi afferent sinir boşalımlarını artırırken ters doğrultudaki hareketi sinir boşalımlarını azaltmaktadır. Semisirküler kanallarda krista ampullaris’te yer alan duyu hücrelerinin yerleşimi ait olduğu kanala özgüdür. Lateral kanal krista’sındaki her bir tüy hücresi, kinosilyum utriculus’a en yakın olacak şekilde yerleşim gösterir. Başka bir ifadeyle tüy hücresi, kendisine ait kinosilyum utriculus’a bakacak şekilde yerleşmiştir. Böylece eğer baş hareket eder ve lateral kupula utriculus’a doğru hareket ederse (ki buna utriculopetal veya ampullapetal hareket denir) sterosilya, kinosilyuma doğru eğilir bunun sonucunda tüy hücreleri depolarize olur ve nöral boşalım hızında artış yani eksitasyon meydana gelir. Diğer taraftan, kupula’daki hareket utriculus’tan uzaklaşır tarzda olursa (ki buna utriculofugal veya ampullofugal hareket denir) sterosilyalar, kinosilyumdan uzaklaşır biçimde eğilirler bunun sonucunda tüy hücreleri hiperpolarize olur ve nöral boşalım hızı azalır yani inhibisyon gerçekleşir. Superior ve posterior kanal kristalarındaki tüy hücreleri, lateral kanaldaki tüy hücrelerinin tersi şekilde yerleşim gösterirler. Yani, bu kanallardaki tüy hücrelerinin kinosilyumu utriculus’a en uzak olan hücredir. Bundan dolayı, utriculus’a doğru olan kupular eğilme hareketi nöral boşalım hızını azaltarak inhibisyona neden olurken utriculus’tan uzaklaşır tarzda olan kupular eğilme hareketi nöral boşalımları artırarak eksitasyona neden olur. (resim 19)

Resim 19:​Lateral (solda) ve anterior ile posterior (sağda) kanallarda meydana gelen utriculusopetal ve utriculusofugal hareketlerin şematik gösterimi.

Başın rotasyonu sırasında lateral semisirküler kanalda gerçekleşen olayları inceleyerek bu durumu anlatmak gerekirse; başın sağa rotasyonu ile her iki lateral semisirküler kanalda sağa doğru döner. Açısal hızlanma hareketi sırasında semisirküler kanal içerisinde yer alan endolenf, sahip olduğu atalet(eylemsizlik) nedeniyle kanala oranla daha yavaş bir hızlanma gösterir. Buna bağlı olarak, endolenf sıvı hareketi rotasyonun olduğu yönün tersi yönde gerçekleşir. Bu durumda sağ kanaldaki endolenf akımı, utriculupedal’dir ve sterosilyalar, kinosilyuma doğru eğilmektedirler. Bu da sağ krista ampullaris hücrelerinde depolarizasyona neden olur. Depolarizasyona bağlı olarak nöral boşalım hızında artış meydana gelir. Sol tarafta ise endolenf akımı utriculufugal olduğundan kupula hareketi kinosilyum’dan uzaklaşır biçimde gerçekleşir. Yani sterosilyalar, kinosilyumdan uzaklaşır tarzda eğilirler. Buna bağlı olarak, ilgili reseptör hücrelerde hiperpolarizasyon yani merkeze gönderilen uyarı hızında azalma ortaya çıkar (resim 20). Hızlanma kesildiğinde ya da sabit bir hıza ulaşıldığında endolenf hareketinin hızı, kanal hareketinin hızına yetişir. Bu durumda kupulaya etki edecek bir akım yönü söz konusu değildir ve devam eden rotasyon hareketi, görme duyusunun yardımı olmaksızın algılanamaz.

Her iki makula’da yer alan tüy hücrelerinin yerleşimi biraz daha karmaşıktır. Her bir makula’daki tüy hücreleri birbirlerine göre zıt pozisyonlarda yerleşim göstermektedirler. Yani her iki alanda da striola’ya en yakın hücreler sterosilyalar iken en uzak olanlar kinosilyum’dur. Bundan dolayı otolitik zar hareketi sonucunda makula’nın bir tarafında yer alan tüy hücreleri uyarılırken diğer tarafında yer alan tüy hücreleri inhibe olurlar. Başka bir ifadeyle, baş hareketleri makula’nın bir tarafında afferent sinirlerin boşalım hızının artmasına yani uyarılmasına neden olurken; aynı makula’nın diğer tarafında sinirlerin boşalım hızının azalmasına yani inhibisyonuna neden olur. (1,2,6)

Benzer Yazılar

Vestibuler Nöroepitelin Mikro Yapisi Nasıldır?

HayataRehber

Vesti̇büler Si̇steme Gi̇ri̇ş

HayataRehber

Meniere Hastalığı Nedir?

HayataRehber

Yorum Yap

Bu web sitesi, deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanır. Bununla ilgili iyi olduğunuzu kabul edeceğiz, ancak isterseniz dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz. Kabul Et! Daha Fazlası

×
Göster
x
Göster
×
Göster