Kulak

Zar Labirent Nedir?

Zar Labirent

Zar labirent;

ductus semicirculares​,

utriculus​,

sacculus​

ve ductus cochlearis​ olmak üzere dört kısma ayrılır. Ductus semicirculares, utriculus ve sacculus; denge duyusu ile ilgili iken ductus cochlearis, işitme duyusu ile ilgili zar labirent parçalarıdır. (resim 5)

Ductus semicirculares : Şekil bakımından içinde bulundukları canales semicirculares ossei’e tamamen uygundur. Ancak kanalın tamamını doldurmazlar. Şişkin olan uçlarına zar ampulla (​ampulla membranacea) denir. (resim 5) Bu uçları ampulla ossea’yı hemen hemen doldurur. Duyu hücreleri, zar labirentin ampulla kısmında bulunurlar. Her bir zar ampulla’nın iç yüzünde kemik ampulla’ya yapıştığı yerde krista ampullaris (crista ampullaris) denilen bir çıkıntı bulunur. (resim 6) Bu çıkıntıların üzeri duyu ve destek hücreleri ile sinir lifleri ve kan damarları ihtiva eden nöroepitel tabakası ile örtülüdür. Bu nöroepitel tabaka sayesinde duyu hücreleri, krista ampullaris’in kemik tabanı ile doğrudan temas etmemektedir. Krista ampullaris, ait olduğu semisirküler kanalın merkezinden geçen eksene dikey olup ampulla boşluğuna doğru uzanır. Her bir krista ampullaris’teki nöroepitel tabakası yaklaşık 1mm2’lik bir yüzey alanına sahiptir ve yaklaşık 7000 duyu hücresini bünyesinde bulundurmaktadır. Duyu ve destek hücrelerinin üzeri jelatinöz maddeden yapılmış kupula (​cupula) ​adı verilen bir yapı ile kaplıdır. (resim 6) Duyu hücrelerinin tüyleri, kupulanın içerisine doğru uzanır. Kupula da tıpkı ait olduğu krista ampullaris gibi içinde bulunduğu semisirküler kanalın merkezinden geçen eksene dik pozisyondadır. Kupula’da yer alan tüy hücreleri başın açısal hareketleri (yani rotasyonel hareketler) sonucunda uyarılmaktadırlar.

Kupula’nın özgül ağırlığı, içinde bulunduğu endolenf sıvısı ile aynıdır. Bu yüzden normal şartlar altında istirahat halinde iken kupula, nöroepitel tabaka üzerine herhangi bir basınç uygulamaz. Bu özelliğinden dolayı kupula, yer çekimine bağlı değişikliklere karşı hassas değildir.

Utriculus​ : ​Vestibulum’ün medial duvarında recessus ellipticus içerisinde yer alır. Bu keseciğe ductus semicircularis’ler açılır. Utriculus, sacculus’ün arkasında yer alır ve superior’dan inferior’a doğru uzanan bir yerleşim şekline sahiptir. Utriculus’ün medial duvarında horizontal planda macula utriculi adı verilen küçük bir saha vardır. (resim 7) Utriculus’un vücut dengesi ile ilgili özelleşmiş duyu hücreleri yaklaşık 4 mm2’lik bir yüzey alanına sahip olan bu alanda yer alır. Makula utriculi’nin horizontal yerleşiminden dolayı utriculus, horizontal düzlemde meydana gelen doğrusal hareketlere karşı daha hassastır. Makula utriculi’nin üzeri, aynı krista ampullaris’te olduğu gibi duyu ve destek hücreleri ile sinir lifleri ve kan damarları ihtiva eden nöroepitel tabakası ile örtülüdür. Makula utriculi’de yaklaşık 31.000 algılayıcı duyu hücresinin bulunduğu belirtilmektedir. Nöroepitel tabakasındaki duyu hücrelerinin silyaları, jelatinöz maddeden yapılmış bir tabaka içerisine sokulur. Bu jelatinöz tabaka içerisinde yer alan kalsiyum karbonat ve kalsiyum fosfattan yapılmış küçük kristallere statokonya (​statoconia)​, otokonya (​otoconia) veya ​otolit (​otolith) denir. (resim 8) Bu kristal yapılar ve jelatinöz tabaka birlikte ‘otolitik zar (o​toconial membran)​’ olarak bilinen yapıyı oluşturur. Bu otokonya’lar, değişik büyüklüktedirler bununla beraber belirli bir biçimde dağılım gösterirler.
Sacculus’de en büyük otokonya’lar, makula’nın ortasından geçen çizgiye yani striola​’ya en yakın pozisyondadır. Utrikül’de ise en küçük otokonya’lar, striola’ya en yakın pozisyondadır. Otolitik zar, içinde barındırdığı otokonya’lar ile birlikte endolenf içerisinde yüzer durumdadır. Yer çekimi kuvvetinin etkisi altında kaldığı zaman veya doğrusal baş hareketi meydana geldiği zaman makula yüzeyinde yer alan otolitik membranın pozisyonunda anlık değişimler gerçekleşir buna bağlı olarak da silyalarda eğilmeler ve sonucunda da nöral boşalımlar meydana gelir.

Otolitik zar’ın özgül ağırlığı, yaklaşık 2.7 gr/cm3 ’dir. Bu farkı otolitik zarın bünyesinde yer alan otokonya’lar sağlamaktadır. Bundan dolayı, istirahat halinde bile otolitik zar, nöroepitel tabaka üzerine basınç uygular. Bu durum makula utriculi’yi yer çekimine bağlı olarak meydana gelen değişikliklere karşı hassas hale getirmektedir.

Sacculus : ​Vestibulum’ün medial duvarında recessus sphericus içerisinde yer alır. Sacculus’un recessus sphericus’a yaslanmış duvarının iç yüzünde sagital planda macula sacculi ​adı verilen bir alan vardır. Makula sacculi, 2mm2 ’den daha küçük bir yüzey alanına sahip olup yaklaşık 16.000 duyu hücresini bünyesinde bulundurmaktadır. Bu alanı örten nöroepitel tabakasının, duyu hücrelerinin ve silyaların durumu makula utriculi’deki gibidir. (resim 7) Utriculus ve sacculus’ün makula kısımları birbirine dik konumdadır. (resim 9) Makula sacculi’nin parasagital düzlemdeki vertikal yerleşimi, başın yukarı-aşağı doğrultudaki hareketlerine ve ön-arka doğrultudaki horizontal hareketlerine hassas olmasına olanak sağlar. (1,2)

Benzer Yazılar

Sinyal Nedir?

HayataRehber

Peri̇feral Sensör Organ Anatomi̇si̇

HayataRehber

P1 Kortikal İşitsel Uyarılmış Potansiyel Nedir?

HayataRehber

Yorum Yap

Bu web sitesi, deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanır. Bununla ilgili iyi olduğunuzu kabul edeceğiz, ancak isterseniz dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz. Kabul Et! Daha Fazlası

×
Göster
x
Göster
×
Göster